“Ik wou het eigenlijk niet zeggen, maar doe het toch maar.” We hebben zo’n model met kleurtjes gehad. Eerst gaf het inzicht en begrip. Maar na een tijdje? Werd het vervelend en gebeurde het tegenovergestelde: onbegrip en afstand.
Wat ook niet hielp: we hebben er één keer aandacht aan besteed en daarna niet meer. Maar de labels bleven, vaak met een kritische ondertoon:
🟥 “Jij bent rood, dus je luistert niet.”
🟩 “Jij bent groen, dus je gaat het conflict niet aan.”
De reactie van de ander? Die haast zich te verdedigen: “Ja, ik ben zo’n rode, maar ik luister écht wel naar anderen.”
Wat was ik blij dat een teamlid van een Zorgteam dit ter sprake bracht. In een team waar de samenwerking prima verloopt—zowel in het dagelijkse werk als in crisis—maar waar onder de oppervlakte achterklap en onbegrip sluimeren. Zij had de moed om het bespreekbaar te maken. Dat alleen al was een doorbraak.
Ik geloof zeker in de waarde van ‘kleurtjesmodellen’. Ze kunnen zelfinzicht vergroten, communicatie verbeteren en begrip kweken. Maar hoe je ze inzet, maakt echt het verschil tussen verbinding en veroordeling.
Een mens is complexer dan vier of zelfs zeven kleuren. We wéten het, en toch is het zo makkelijk om te zeggen: “Jij bent blauw, jij bent geel…” Maar op den duur kan dat juist leiden tot stigmatisering, zwart-witdenken en zelfs een onveilig teamklimaat.
Dus laten we de ‘Jij bent…’ vervangen door: ‘Je laat nu meer rood zien.’ Laten we regelmatig reflecteren of het model nog wel helpend is en onszelf de vraag stellen ‘Wanneer slaat het om naar vervelend?’. En laten we benadrukken dat mensen veranderen. Door hun omgeving. Door ervaringen. Door samenwerking.
Herkenbaar? Welke ‘Jij bent groen, rood, geel, blauw’ heb jij al eens gehoord die níet hielp? Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen!
