“Ik kan hier wel leren hoe ik tot rust kom, maar zodra ik me op mijn werk onder druk gezet voel, dan schiet ik in de vechtstand. Voor ik het weet zit ik in een felle discussie. Uiteindelijk wil ik alleen nog maar van tafel lopen en houd mijn mond. Ik loop de vergadering uit met kramp in mijn kaken.”
Een opmerking van een deelnemer vorige week tijdens een training. De herkenning in de groep was er direct, bij mij ook: hoe snel rust kan omslaan naar irritatie, ongeduld of boosheid. Eén blik, een opgetrokken wenkbrauw, een zucht… en weg rust.
Het lichaam reageert direct: naar voren leunen, adem hoog, vuisten spannen of juist kleiner worden, je voeten die weg willen en stilvallen.
Mijn buik zet zich bijvoorbeeld razendsnel vast als iemand ‘opschept’ (althans, dat is dan direct mijn oordeel). Ik voel mezelf min of meer in elkaar storten als het langer duurt. Of de snelheid waarmee ik ineens in een discussie kan belanden, alleen door een felle blik en felheid in iemands stem.
Wat helpt?
Een super simpel model: Het inzicht dat er altijd een ‘organizing self’ zit tussen stimulus en gedrag. Die ruimte maakt hét verschil tussen een automatische impuls en bewust gekozen gedrag.
Hoe krijg ik daar grip op?
Door te ontrafelen wat er gebeurt, niet in je hoofd, maar in je lijf. Het lichaam geeft namelijk al heel vroeg (subtiele) signalen, altijd in een bepaalde volgorde. Hoe eerder je de volgorde herkent, hoe meer grip je krijgt.
Daarvoor zijn er maar twee vragen nodig:
Wat ervaar(de ik?
Wat gebeurde er net daarvoor?
En precies dan… vertragen. Niet direct doorgaan, maar stilstaan bij wat zich aandient.
Oefen dit overigens niet (bij aanvang) bij een “10” op de stress schaal. Dan is je observatievermogen nul. Begin bij een “3” of “4”, net zoals in de sportschool: je tilt ook niet meteen de zwaarste gewichten.
Ik train mezelf hier dagelijks in. Het werkt. En het is leuk: ik leer mezelf écht kennen, niet door eindeloos te analyseren, niet door mijn hoofd te belasten, maar door slechts twee vragen te stellen en te vertragen.
Hoe ga jij om met die momenten waarop je ineens in de stress schiet?
