Persoonlijk leiderschap: leiding geven aan jezelf, ook als het hectisch wordt

Persoonlijk leiderschap is leiding geven aan jezelf. Je kiest bewust hoe je reageert en wat je doet, in plaats van te handelen op gewoonte. Je kent je eigen patronen, neemt verantwoordelijkheid voor je keuzes en houdt regie, ook als de druk oploopt.

Diana van Donselaar op de grond met een boek, laptop en telefoon

Het Wijs in Bedrijf-model legt daar het fundament onder, en maakt het juist eenvoudiger. Je benut je volle intelligentie: die van je hoofd én je lijf. Je handelt vanuit wat je echt drijft. En je groeit in een natuurlijk ritme: intentie zetten, uitvoeren, reflecteren en rust nemen. Zo laat je ook onder druk zien waar je voor staat.

Deze pagina is geschreven voor leiders die een team in verandering leiden: directeuren, leidinggevenden, programma- en projectleiders en verandermanagers. Je leest wat persoonlijk leiderschap betekent, en waarom het onder druk vaak niet lukt, ondanks wat je al weet. Daarna lees je wat je lijf daarmee te maken heeft, en hoe ik hier met leiders aan werk.

Wat is persoonlijk leiderschap?

Persoonlijk leiderschap gaat over je gedrag en je keuzes, niet over een functie of een titel. Je kunt het dus ook hebben zonder formele macht. Het komt erop neer dat jij bepaalt hoe je omgaat met wat er gebeurt, in plaats van dat de situatie dat voor je bepaalt. Bij leiders met een team wordt het extra zichtbaar, want je team kijkt mee.

Vanuit het Wijs in Bedrijf-model horen deze kenmerken erbij:

Zelfleiderschap en zelfsturing bedoelen in de praktijk hetzelfde. In een verandering vraagt persoonlijk leiderschap extra veel van je, omdat je team ziet hoe jij met onzekerheid omgaat.

Je weet het al, maar onder druk lukt het niet

Veel leiders weten precies wat ze zouden willen doen. Ze hebben trainingen gevolgd, mindfulness geprobeerd of een leiderschapsprogramma doorlopen, en ze reflecteren veel. Toch schieten ze onder druk terug in het oude patroon: harder werken, te veel zelf oppakken, meer willen controleren.

Dat zie ik steeds weer in mijn werk, en het ligt niet aan hun inzet. Het ligt aan de route. Inzichten en modellen die alleen via je hoofd lopen, werken zolang het rustig is. Onder druk neemt je zenuwstelsel het over: het systeem in je lijf dat bepaalt hoe alert en gespannen je bent. Je hoofd komt dan te laat, en wat iemand je vertelde, zakt weer weg. Wat je zelf ontdekt en in je lijf ervaart, blijft.

Persoonlijk leiderschap onder druk begint bij je lijf

Je lijf merkt eerder dan je hoofd dat er iets gebeurt. Je adem zit hoog, je spant je aan, je zegt ja terwijl je eigenlijk nee bedoelt, of je neemt weer iets over dat van een ander is. Wie die signalen leert herkennen, kan op tijd bijsturen, voordat het oude patroon het overneemt. Zo kom je van een impuls naar gedrag waar je bewust voor kiest.

Daarvoor werk ik met praktische oefeningen en korte check-ins, die je direct in je werk gebruikt. Ze zijn eenvoudig, maar ze raken patronen die er al jaren in zitten. Je krijgt ook inzichten en modellen, alleen gaan die uit van de intelligentie van je lijf. Wie leidt vanuit zijn volle intelligentie, met hoofd, lijf, intuïtie en gevoel, maakt andere en effectievere keuzes. Wil je er zelf mee beginnen? Download dan mijn 4 check-ins en check-outs voor je teamoverleg.

Het gaat daarbij niet om altijd rustig zijn. Wie naar binnen kijkt, vindt eerst vaak onrust en ongemak. Het verschil zit erin dat je erbij kunt blijven, zonder weg te lopen en zonder dat het je overneemt. Dan wordt onrust informatie. Leiders met wie ik werk, merken dat er daarna meer rust en zelfvertrouwen komt, en dat ze minder snel worden meegezogen.

Hand met een wegvliegend blaadje in de natuur

En je team gaat mee. Niet omdat ik met je team werk, maar omdat jij anders gaat leiden: je luistert anders, stuurt anders en coacht anders. Daarmee verandert ook het gesprek aan tafel. De winst is dubbel: voor jou én voor je team.

Zo werk ik met leiders aan persoonlijk leiderschap

Ik ben Diana van Donselaar, lichaamsgerichte coach voor leiders in verandering. In ruim 25 jaar heb ik meer dan 1000 leiders gecoacht, en ik ben PCC-geaccrediteerd door de ICF (International Coaching Federation). Bij RSM, de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit, ontwerp en verzorg ik modules over belichaamd leiderschap, waarin je lijf meedoet, en over persoonlijk leiderschap. Ik werkte onder meer voor Vattenfall, de Belastingdienst, DSM en Dynatos.

Portret van Diana van Donselaar

Mijn werk rust op het Wijs in Bedrijf-model, dat ik zelf ontwikkelde. Het bouwt voort op methodes waarin ik ben gecertificeerd, zoals Somatic Experiencing en NARM, en op inzichten uit de polyvagaaltheorie en systemisch werk. Het draait om drie principes: je luistert naar je hoofd én je lijf, je keert steeds terug naar wat er echt toe doet, en je werkt in het ritme van de natuur. Het WiB Pad is de route, in vijf stappen: vertragen en ontdekken wat je echt drijft, opmerken en erkennen, blijven met je hulpbronnen, onderscheiden tussen oud en nu, en kiezen. Elke stap gaat tegen de impuls in: als je wilt versnellen, vertraag je. Meer over het WiB Pad

Het is één traject van vier maanden, in twee vormen. In het WiB Groepslab leer je samen met 4 tot 8 leiders, met drie live momenten en twee online groepsmomenten. In het WiB 1:1 Lab werk je persoonlijk met mij, in vier coachsessies. In beide volg je een online training en oefen je in de wekelijkse focussessies, zodat wat je leert direct in je werk landt.

Wil je eerst ervaren hoe dit werkt? Kom dan naar de gratis online Masterclass van 60 minuten. Weet je al dat je wilt praten over wat bij je past? Plan dan een matchgesprek.

Voor wie dit niet is

Mijn traject is er niet voor wie een cursus timemanagement zoekt, losse tips en trucs of een vaardigheidstraining. En het werkt alleen als je er zelf voor kiest, niet als iemand anders heeft besloten dat je moet meedoen.

Het is bedoeld voor wie mensen in beweging brengt in een tijd van verandering, met of zonder formele leidinggevende rol. Werk je aan persoonlijk leiderschap zonder dat je een team of een groep mensen leidt, dan past een ander aanbod waarschijnlijk beter.

Veelgestelde vragen

Wat is persoonlijk leiderschap?

Persoonlijk leiderschap betekent dat je zelf aan het stuur zit van wat je doet en hoe je reageert. Je kent je patronen, weet wat je drijft en kiest bewust, ook als er druk op staat. Het gaat om gedrag en keuzes, niet om een functie of titel.

Wat zijn de kenmerken van persoonlijk leiderschap?

De belangrijkste kenmerken zijn: je volle intelligentie benutten, weten wat je drijft, zelfkennis, regie, verantwoordelijkheid voor je eigen reactie, een eigen ritme van intentie, uitvoeren, reflecteren en rust, en vertrouwen in je eigen kracht. Bovenaan deze pagina lees je per kenmerk wat het inhoudt.

Hoe ontwikkel je persoonlijk leiderschap?

Persoonlijk leiderschap ontwikkel je niet door er één keer over na te denken. Een patroon verandert door herhaling, in je eigen werk. Begin bij wat je lijf doet voordat je reageert: daar zie je je patroon als eerste. Neem even de tijd om te vertragen, bijvoorbeeld met een korte check-in voor een overleg, en vraag jezelf wat je echt drijft. Kijk daarna terug op wat er gebeurde. En oefen samen met anderen: dat maakt het makkelijker om vol te houden.

Wat is het verschil tussen persoonlijk leiderschap en zelfleiderschap?

In de praktijk bedoelen ze hetzelfde: leiding geven aan jezelf.

Is dit een training persoonlijk leiderschap?

Wie zoekt op een training persoonlijk leiderschap, vindt vaak losse dagen waarin je vaardigheden leert. Zo’n training is een momentopname: je doet inzichten op, maar ver weg van je werk. De grootste klus komt daarna, in de vertaalslag naar de hectiek van alledag. Mijn aanbod is daarom geen losse training, maar een traject van vier maanden. Het combineert coaching, een online training en focussessies, waarin we samen vertalen wat je leert naar je eigen werk. Wil je weten welke vorm bij je past? Plan dan een matchgesprek.

Wil je praten over wat bij je past?

Het traject duurt vier maanden, in een groep of persoonlijk met mij. Je kunt eerst de gratis online Masterclass volgen, of direct een matchgesprek plannen.